ابو القاسم سلطانى
183
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تاريخچه : ساليان دراز پيش از كشف قاره آمريكا توسط " كريستف كلمب " " ماياسها " يا بومىهاى امريكاى مركزى از برگ و ميوه خرد شده ، براى از بين بردن انگلهاى روده استفاده مىكردهاند در مكزيك مانند چاى به تنهائى و يا با نعنا نوشيده مىشده است . در قرن هفدهم " يسوعيون " به منظور استفاده از چاى گياه بذر آن را در مكزيك به اروپا آورده و نسبت به كشت آن اقدام نمودهاند و از سال 1881 براى از بين بردن كرم انكىلوستوم Ancylostom در امر درمان وارد شده است . اسانسى كه از واريته آن به دست مىآيد در سال 1913 ميلادى در اندونزى مخلوط با روغن كرچك براى دفع كرم مورد استفاده قرار گرفت و از زمان جنگ بين المللى اول مصرف اسانس آن به نام اسانس كنوپود يا American wormseed oil رواج پيدا كرده است و اكنون اين واريته به منظور استخراج اسانس در مريلند ، چين ، مكزيك ، جاوه و قسمتهائى از هند پرورش داده مىشود . قسمت مورد استفاده در نوع اصلى سرشاخههاى گلدار مىباشد كه با دست آن را چيده و به صورت لايههاى نازك گسترده و آنها را خشك و در ظروف سربسته و دور از نور نگهدارى مىكنند . تركيبات شيميائى : گياه حاوى اسانس ، ساپونين ، موسيلاژ و املاح مىباشد . خواص درمانى : ضد كرم ، ضد تشنج ، هاضم ، محرك ، قاعدهآور و ملين خفيف مىباشد . موارد مصرف درمانى : 1 - نوع اصلى : در قديم علاوه بر استفاده از آن بهعنوان ضد انگل روده در بيماريهاى عصبى ، بعضى بيماريهاى ريوى و هيسترى مصرف سنتى داشته است . از ميوه پودر شده به صورت معجون يا دمكرده آن با شير جهت دفع كرم كودكان و از جوشانده برگ در Colic و ناراحتىهاى معدى رودهاى ، سرفههاى اسپاسموديك و آسم و از عصاره قسمتهاى هوائى گياه به صورت كمپرس در بواسير استفاده درمانى به عمل مىآيد و در تركيبات سيكاتريزان وارد مىشود هندىهاى شرق امريكا از جوشانده تمامى قسمتهاى هوائى گياه براى دردهاى دوران قاعدگى و ديگر ناراحتىهاى زنان استفاده سنتى به عمل مىآورند . 2 - واريته Anthelminticum A . Gray قسمت مورد استفاده اين گياه اسانس است كه اسانس كنوپود يا Oil of American wormseed ناميده مىشود و به وسيله تقطير با بخار آب از ميوه ، سرشاخهها و ساقه برگدار گياه تازه به دست مىآيد مقدار اسانس حاصل از ميوه حدود 1 درصد و از ساقه برگدار 4 / 0 درصد مىباشد . اسانس كنوپود مايعى است تقريبا زردرنگ ، كمى تلخ و بوئى نامطبوع دارد .